HANSESTRAFRECHT
7/24 acil hat
Mahkeme salonunda boş savunma masası, mikrofon ve boş bir sandalye.

Masraflar

Pflichtverteidiger: ne zaman atanır ve ücretini kim öder?

Yazan
Rechtsanwältin Virginia Elisabeth von Burgsdorff
Yayımlanma
Son güncelleme
Konular
Masraflar
9 dakikalık okuma
9 dakikalık okuma

Bir Pflichtverteidiger (mahkemenin atadığı savunma avukatı), zorunlu savunma hâli varsa atanır. Bunun ne zaman böyle olduğunu § 140 StPO sayar: başka hâllerin yanında, ana duruşma ilk derecede Oberlandesgericht, Landgericht veya Schöffengericht önünde yapılıyorsa, kişiye bir Verbrechen (ağır suç) isnat ediliyorsa ya da hakkında suçlama yöneltilen kişi özgürlükten yoksun bırakma konusunda karar verilmek üzere bir mahkeme önüne çıkarılacaksa. Pflichtverteidiger'in ücreti önce devlet hazinesinden ödenir (§ 45 Abs. 3 RVG). Bu onu ücretsiz kılmaz: Mahkûm olan kişi § 465 Abs. 1 StPO uyarınca yargılamanın masraflarını üstlenir.

Bu son cümle metnin özüdür ve sık sık yanlış anlaşılır.

01

Zorunlu savunma hâli ne zaman vardır?

§ 140 Abs. 1 StPO on bir hâl sayar. Şu durumlarda zorunlu savunma hâli vardır:

  1. ana duruşmanın ilk derecede Oberlandesgericht, Landgericht veya Schöffengericht önünde yapılmasının beklenmesi;
  2. hakkında suçlama yöneltilen kişiye bir Verbrechen isnat edilmesi;
  3. işlemin bir meslek yasağına yol açabilmesi;
  4. kişinin §§ 115, 115a, 128 Abs. 1 veya § 129 StPO uyarınca özgürlükten yoksun bırakma ya da geçici yerleştirme konusunda karar verilmek üzere bir mahkeme önüne çıkarılacak olması;
  5. kişinin hâkim kararı üzerine veya hâkim izniyle bir kurumda bulunması;
  6. ruhsal durumu hakkında bir rapor hazırlanması için § 81 StPO uyarınca bir kuruma yerleştirilmesinin söz konusu olması;
  7. bir güvenlik tedbiri usulünün yürütülmesinin beklenmesi;
  8. o ana kadarki savunma avukatının bir kararla katılmaktan yasaklanmış olması;
  9. zarar gören kişiye §§ 397a und 406h Abs. 3 und 4 StPO uyarınca bir avukat görevlendirilmiş olması;
  10. hâkim önündeki bir sorguda, sorgunun taşıdığı önem nedeniyle, kişinin haklarının korunması için bir savunma avukatının katılımının gerekli görünmesi;
  11. görme, işitme veya konuşma engelli bir kişinin atama talebinde bulunması.

Bunların yanında § 140 Abs. 2 StPO'daki tamamlayıcı kural bulunur. Fiilin ağırlığı, beklenen hukuki sonucun ağırlığı ya da maddi veya hukuki durumun güçlüğü nedeniyle bir savunma avukatının katılımı gerekli görünüyorsa veya kişinin kendini savunamayacağı açıksa da zorunlu savunma hâli vardır. Uygulamadaki taleplerin büyük bölümü bu hüküm üzerinden yürür.

Çocuk ceza yargılamasında ayrıca, kendi zorunlu savunma hâllerini öngören § 68 JGG geçerlidir.

02

Pflichtverteidiger ne zaman atanır?

§ 141 Abs. 1 StPO kural durumu düzenler: Zorunlu savunma hâllerinde, isnat kendisine açıklanmış olan ve henüz savunma avukatı bulunmayan kişiye, bilgilendirmeden sonra açıkça talep etmesi hâlinde gecikmeksizin bir Pflichtverteidiger atanır. Talep hakkında, bir sorgudan veya yüzleştirmeden önce karar verilir.

§ 141 Abs. 2 StPO, atamanın talep olmadan da yapıldığı hâlleri düzenler; örneğin özgürlükten yoksun bırakma kararı için mahkeme önüne çıkarılmada ya da kişinin kendini savunamayacağı açık olduğunda.

§ 141a StPO dar tutulmuş bir istisna içerir. Ön işlemde, bir kişinin vücut bütünlüğü, hayatı veya özgürlüğü bakımından mevcut bir tehlikenin önlenmesi için acilen gerekliyse ya da bir ceza işleminin önemli ölçüde tehlikeye düşmesinin önlenmesi için zorunluysa, atamadan önce sorgu veya yüzleştirme yapılabilir. Burada hükmün ikiye ayrılması önemlidir: Bu koşullar altında § 141 Abs. 2 StPO'dan başkaca bir şart aranmadan ayrılınabilir; § 141 Abs. 1 StPO'dan, yani kişinin atamayı kendisi talep ettiği hâlde, ancak bunu açıkça kabul etmesi hâlinde ayrılınabilir. Hükmün son cümlesi şunu açıklığa kavuşturur: Kişinin, sorgudan önce de dâhil olmak üzere her zaman kendi seçeceği bir savunma avukatına danışma hakkı bundan etkilenmez.

03

Pflichtverteidiger'i kendim seçebilir miyim?

Büyük ölçüde evet. § 142 Abs. 5 StPO şunu belirler: Bir Pflichtverteidiger atanmadan önce kişiye, belirlenecek bir süre içinde bir savunma avukatı göstermesi için imkân verilir. Süre içinde gösterilen savunma avukatı, buna önemli bir sebep engel olmadıkça atanır; savunma avukatının hazır olmaması veya zamanında hazır olmaması da önemli bir sebeptir.

Uygulamada bu şu demektir: Güvendiği bir avukatı göstermek isteyen kişi bunu erken yapmalı, mahkemenin kendiliğinden birini atamasını beklememelidir. Talep, dava açılmadan önce polis teşkilatının makamlarına ya da görevlilerine veya Staatsanwaltschaft'a (savcılık) iletilir; mahkemeye ise Staatsanwaltschaft tarafından, kendi görüşüyle birlikte sunulur. Dava açıldıktan sonra talep yetkili mahkemeye iletilir (§ 142 Abs. 1 StPO).

04

Değişiklik ve atamanın sona ermesi

Atama § 143 Abs. 1 StPO uyarınca işlemin durdurulmasıyla veya ceza işleminin kesinleşerek sona ermesiyle biter. § 143 Abs. 2 StPO uyarınca, artık bir zorunlu savunma hâli kalmamışsa kaldırılabilir.

Değişiklik için § 143a StPO geçerlidir. Birinci fıkra uyarınca, kişi başka bir savunma avukatı seçmiş ve o da seçimi kabul etmişse atama kaldırılır.

İkinci fıkra üç hâl daha sayar. Birinci bent, çok sık anılan üç haftalık süreyi içerir. Bu süre genel olarak geçerli değildir. Kişiye, süresinde gösterdiği savunma avukatından başka birinin görevlendirilmiş olmasını ya da seçim için kendisine yalnızca kısa bir süre verilmiş olmasını gerektirir. Yalnızca o zaman, atama kararının bildirilmesinden itibaren üç hafta içinde, kendi göstereceği başka bir savunma avukatını talep edebilir ve o zaman da buna önemli bir sebep engel olmamalıdır. Savunma avukatını kendi gösteren ve onu alan kişide bu pencere yoktur.

Süre geçmişse ya da hiç açılmamışsa, bu nedenle her şey bitmiş değildir. Üçüncü bent süreye bağlı değildir: Güven ilişkisi kesin olarak yıkılmışsa veya başka bir sebeple uygun bir savunma sağlanamıyorsa da atama kaldırılır ve yeni bir Pflichtverteidiger atanır. İkinci bent, § 115a StPO uyarınca bir mahkeme önüne çıkarmada atanan savunma avukatına ilişkin özel hâli ilgilendirir. Temyiz işlemi için üçüncü fıkra kendi kısa süresini içerir. Birinci ile üçüncü fıkralar arasındaki kararlara karşı sofortige Beschwerde (süreye bağlı acele başvuru) yoluna gidilebilir (§ 143a Abs. 4 StPO).

05

Pflichtverteidiger'in ücretini gerçekte kim öder?

Günlük hayatta çoğu kez kısaltılan zincir şudur.

Birinci adım. Pflichtverteidiger, mahkemece atanmış bir avukattır. Kendisini bir eyalet mahkemesi atamış veya görevlendirmişse ücretini eyalet hazinesinden, diğer hâllerde federal hazineden alır (§ 45 Abs. 3 RVG). Buna karşılık hükmün birinci fıkrası, yargılama masrafları için devlet yardımı yoluyla görevlendirmeyi ilgilendirir ve burada uygulanmaz.

İkinci adım. Yargılamanın masrafları, § 464a Abs. 1 Satz 1 StPO uyarınca devlet hazinesinin harç ve giderleridir. Avukatlara ödenecek tutarlar burada mahkeme giderlerine dâhildir; bunlar Mahkeme Harçları Kanunu'na ekli 1 numaralı listenin masraf cetvelinde, 9. Bölüm'de (Giderler) 9007 numarada yer alır. Hakkında dava açılmış kişi mahkûm edilirse, § 465 Abs. 1 StPO uyarınca yargılamanın masraflarını, mahkûm edildiği fiile ilişkin yargılamadan doğdukları ölçüde üstlenir. Yani devlet hazinesi önce ödeme yapar.

Üçüncü adım. § 52 Abs. 1 RVG, mahkemece atanan avukata ayrıca kendine ait bir alacak hakkı verir: Hakkında suçlama yöneltilen kişiden, seçilmiş bir savunma avukatının harçlarının ödenmesini isteyebilir, ancak avans talep edemez. Devlet hazinesi harçları ödediği ölçüde bu hak ortadan kalkar. § 52 Abs. 2 RVG uyarınca bu hak, yalnızca kişinin devlet hazinesine karşı bir geri alma hakkı bulunduğu ölçüde ya da ilk derece mahkemesi, savunma avukatının talebi üzerine, kişinin kendisi ve ailesi için gerekli geçimi zedelemeden ödeme yapabilecek ya da taksitle ödeyebilecek durumda olduğunu tespit ettiği ölçüde ileri sürülebilir. Böyle bir talep üzerine mahkeme, kişiye kişisel ve ekonomik durumunu açıklaması için bir süre verir. Kişi bu süre içinde beyanda bulunmazsa, § 52 Abs. 3 RVG uyarınca ödeme gücü bulunduğu varsayılır. Bu nedenle böyle bir yazı bekletilmemelidir.

"Pflichtverteidiger ücretsizdir" ifadesi bu nedenle yanlıştır. Doğrusu şudur: Masraflar önce kişinin üzerine doğmaz ve sonunda onun üzerinde kalıp kalmayacağı, işlemin sonucuna ve ekonomik durumuna göre belirlenir.

Beraat edenlerin durumu farklıdır. § 467 Abs. 1 StPO uyarınca beraat, davanın açılmaması veya durdurma hâllerinde devlet hazinesinin giderleri ile hakkında dava açılmış kişinin zorunlu giderleri devlet hazinesine yüklenir. Kanun yolları için § 473 Abs. 1 StPO geçerlidir: Geri alınan veya sonuçsuz kalan bir kanun yolunun masrafları, o yola başvuran kişiye aittir. Masraflara ilişkin kararın kendisi § 464 Abs. 1 und Abs. 2 StPO uyarınca sona erdiren kararda verilir ve § 464 Abs. 3 StPO uyarınca sofortige Beschwerde ile başvuruya açıktır.

06

Pflichtverteidiger mi, Wahlverteidiger mi?

Atama, bir zorunlu savunma hâlinin bulunmasını gerektirir. Böyle bir hâl yoksa, işlem ne kadar ağır olursa olsun Pflichtverteidiger olmaz. Tersine, atamanın mümkün olduğu yerde de bir Wahlverteidiger (kişinin kendi seçtiği savunma avukatı) ile savunma yerinde olabilir; örneğin savunmanın, talep hakkında karar verilmeden önce başlaması gerekiyorsa.

Bir hukuki koruma sigortasının devreye girip girmeyeceği, Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre değil, sigorta sözleşmesine göre belirlenir. Bu, sigortacıyla açıklığa kavuşturulur.

Sık sorulan sorular

Bir Pflichtverteidiger'i nasıl talep ederim?

Dava açılmadan önce talep, polis teşkilatının makamlarına ya da görevlilerine veya Staatsanwaltschaft'a iletilir; mahkemeye Staatsanwaltschaft tarafından bir görüşle birlikte sunulur. Dava açıldıktan sonra yetkili mahkemeye iletilir (§ 142 Abs. 1 StPO). Talep, istenen savunma avukatının adını içermelidir (§ 142 Abs. 5 StPO).

Hukuken aynı yetkilere sahiptir. Fark, ücretlendirmededir: § 45 Abs. 3 RVG devlet hazinesinden ödemeyi, § 52 RVG kişiye karşı doğabilecek alacağı düzenler.

Hayır. Atama, gelir durumuna değil, § 140 StPO'daki hâllere bağlanır. Ceza yargılaması, savunma için hukuk yargılamasındaki gibi bir yargılama masrafı yardımı tanımaz. Ekonomik durum ancak § 52 Abs. 2 RVG bakımından önem kazanır.

§ 143a Abs. 2 StPO bunu belirli koşullarla öngörür. Birinci bentteki üç haftalık süre, yalnızca kendi gösterdiğinden başka bir savunma avukatı görevlendirilen ya da seçim için kendisine yalnızca kısa bir süre verilen kişiye açıktır. Bundan bağımsız olarak ve süreye bağlı olmaksızın üçüncü bent geçerlidir: güven ilişkisi kesin olarak yıkılmışsa veya başka bir sebeple uygun bir savunma sağlanamıyorsa. Koşulların bulunup bulunmadığına mahkeme karar verir.

Bu açıklamalar Alman ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi verir ve somut olaydaki danışmanlığın yerini tutmaz. 10 Ağustos 2026 tarihinde denetlenmiş kanun metinlerinin durumunu yansıtır.

07

Devamını okuyun

Bir savunmanın ücretinin nasıl kurulduğunu ve hangi yargılama aşamasında hangi masrafların doğduğunu Ücretler sayfasında açıklıyoruz.

Dosyanız hakkında görüşmek isterseniz büroya telefonla veya e-posta ile ulaşabilirsiniz.

İletişim
Anılan hükümler

Yazıda anılan hükümler, resmî Almanca metne bağlantısıyla birlikte.