Untersuchungshaft: yakınlar şimdi ne yapabilir

Kanun birkaç bildirim öngörür. Yakalanan kişiye, soruşturmanın amacı bundan ciddi biçimde tehlikeye düşmediği ölçüde, bir yakınına veya güvendiği bir kişiye haber verme imkânı gecikmeksizin tanınır (§ 114c Abs. 1 StPO). Kişi mahkeme önüne çıkarıldıktan sonra özgürlükten yoksun bırakma sürdürülüyorsa, mahkeme bir yakınına veya güvendiği bir kişiye gecikmeksizin haber verilmesini emretmek zorundadır; aynı yükümlülük, sürdürmeye ilişkin her yeni kararda da geçerlidir (§ 114c Abs. 2 StPO). Art. 104 Abs. 4 GG da aynısını ister.

Buna karşılık yakınların kendilerine ait bir Akteneinsicht hakkı yoktur. Neyin isnat edildiğine ilişkin bilgi savunma üzerinden gelir. Soruşturmanın tamamlandığı dosyaya işlenmediği sürece, inceleme, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebileceği ölçüde reddedilebilir. Ancak kişi Untersuchungshaft altındaysa, özgürlükten yoksun bırakmanın hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi bakımından önemli olan bilgiler savunmaya açılır; kural olarak bu ölçüde Akteneinsicht tanınır (§ 147 Abs. 2 Satz 2 StPO).

Untersuchungshaft'a yalnızca kuvvetli suç şüphesi ve kanunda sayılan bir sebep varsa karar verilebilir; işin önemine ve beklenen cezaya göre ölçüsüz kalıyorsa karar verilemez (§ 112 Abs. 1 StPO). Kanun bu sebepler olarak kaçmayı veya saklanmayı, kaçma tehlikesini (Fluchtgefahr) ve delilleri karartma tehlikesini (Verdunkelungsgefahr) sayar (§ 112 Abs. 2 StPO). Verdunkelungsgefahr için, kişinin davranışının, delilleri etkileyeceği ya da birlikte suçlananlara, tanıklara veya bilirkişilere tesir edeceği yönünde kuvvetli şüphe doğurması gerekir. Bunların yanında, kanunda tek tek sayılan belirli suçlarda tekrar tehlikesi sebebi bulunur (§ 112a StPO).

Haftbefehl'de kişinin kimliği, fiil, dayanılan sebep ve kuvvetli şüphe ile bu sebebin çıkarıldığı olgular yer almak zorundadır (§ 114 Abs. 2 StPO). Savunmanın karara karşı çalışması bu gerekçeden başlar.

Kanun üç yol öngörür ve bunlar birbirine bağlıdır.

İnfazın durdurulması (§ 116 StPO). Haftbefehl yalnızca kaçma tehlikesine dayanıyorsa, daha az müdahale eden tedbirler aynı amaca ulaşabiliyorsa hâkim infazı durdurur. Kanun bu tedbirler olarak özellikle bildirim yükümlülüğünü, bulunulacak yere ilişkin sınırlamaları, konuttan çıkarken gözetimi ve uygun bir teminatın verilmesini sayar (§ 116 Abs. 1 Satz 2 StPO). Verdunkelungsgefahr hâlinde hâkim, daha hafif tedbirler tehlikeyi önemli ölçüde azaltıyorsa infazı durdurabilir (§ 116 Abs. 2 StPO). Durdurmanın söz konusu olup olmadığına yalnızca mahkeme karar verir. Bu, önceden planlanabilecek bir şey değildir.

Haftprüfung (kararın mahkemece yeniden incelenmesi, §§ 117, 118 StPO). Kişi Untersuchungshaft altında olduğu sürece, Haftbefehl'in kaldırılıp kaldırılmayacağının veya infazının durdurulup durdurulmayacağının mahkemece incelenmesini her zaman isteyebilir. Haftprüfung istemi yanında Beschwerde (üst mahkemeye başvuru) caiz değildir (§ 117 Abs. 2 Satz 1 StPO). Ancak bu istem üzerine verilen karara karşı Beschwerde hakkı bundan etkilenmez (§ 117 Abs. 2 Satz 2 StPO). İstem üzerine, duruşma yapıldıktan sonra karar verilir (§ 118 Abs. 1 StPO); bu duruşma, kişinin rızası olmadan, istemin ulaşmasından itibaren iki haftadan geç bir tarihe konulamaz (§ 118 Abs. 5 StPO). Duruşmadan sonra özgürlükten yoksun bırakma sürdürülmüşse, yeni bir duruşma istemeye ancak bu durum en az üç ay sürdüyse ve son duruşmadan bu yana en az iki ay geçtiyse hak vardır (§ 118 Abs. 3 StPO).

Haftbeschwerde (karara karşı üst mahkemeye başvuru, § 304 StPO). Haftbefehl'e karşı Beschwerde yoluna gidilebilir. Bu yol, üst mahkemenin karar vermesine götürür.

Haftprüfung ile Beschwerde arasındaki seçim biçimsel bir mesele değildir: § 117 Abs. 2 Satz 1 StPO uyarınca iki yol aynı anda açık değildir. Bununla Beschwerde tüketilmiş olmaz, çünkü Haftprüfung istemi üzerine verilen karara karşı Satz 2 uyarınca açık kalır. Hangisinin doğru yol olduğu dosyanın içeriğine, yargılamanın aşamasına ve hedefe bağlıdır. Bu karar savunmanın elindedir.

Özgürlükten yoksun bırakmaya ilişkin bir işlemde neyin yerinde olduğu ancak dosyadan anlaşılır. Soruşturma aşamasına ilişkin genel bir bakışı hukuk alanları sayfamızda bulabilirsiniz. Büro saatleri dışında bize nasıl ulaşabileceğiniz İletişim sayfasında yazılıdır.