Beleidigung: hangi ceza söz konusudur ve ifade özgürlüğü nerede biter

Bu ayrım bütün alanı taşır. Bir olgu ispata elverişlidir, bir değer yargısı değildir. Bir açıklamanın hangisi olduğu tek tek sözcüklerden değil, söylendiği bağlamdan belirlenir.

Anayasa bakımından bunun arkasında Art. 5 Abs. 1 Satz 1 GG durur: herkes görüşünü sözle, yazıyla ve görüntüyle serbestçe açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hak sınırsız değildir. Art. 5 Abs. 2 GG sınır olarak genel kanunların hükümlerini, gençliğin korunmasına ilişkin kanuni düzenlemeleri ve kişisel onur hakkını sayar. Karşı tarafta Art. 1 Abs. 1 GG durur: insan onuru dokunulmazdır.

Bu hükümlerden bir liste değil, bir tartma çıkar. Bu yüzden bilerek izin verilen ya da yasak ifadelerden oluşan bir sayım yapmıyoruz. Aynı formülasyon, kızışmış bir tartışmada, hazırlanmış bir yayındakinden başka değerlendirilebilir; bir yabancıya karşı, tanıdıklar arasındakinden başka; kapalı bir sohbette, açık bir yorum alanındakinden başka.

İki hüküm bu tartmayı tamamlar. § 192 StGB, doğruluğun ispatının, bir Beleidigung'un varlığı iddianın biçiminden ya da koşullardan anlaşılıyorsa § 185 StGB uyarınca cezalandırmayı engellemediğini açıklığa kavuşturur. § 193 StGB ise bilimsel, sanatsal veya ticari başarılara ilişkin eleştirel değerlendirmeleri ve hakların kullanılması ya da savunulması için veya haklı menfaatlerin gözetilmesi için yapılan açıklamaları, biçim ya da koşullar bir Beleidigung ortaya koymadığı ölçüde cezai sorumluluğun dışında bırakır.

Beleidigung yalnızca şikâyet üzerine kovuşturulur (§ 194 Abs. 1 Satz 1 StGB). §§ 188 ve 192a StGB hâllerinde fiil, ceza kovuşturma makamı kovuşturmadaki özel kamu yararı nedeniyle resen harekete geçmeyi gerekli görüyorsa da kovuşturulur (§ 194 Abs. 1 Satz 3 StGB). Ölenlerin anısına yönelik aşağılamada şikâyet hakkı, § 77 Abs. 2 StGB'de belirtilen yakınlara aittir (§ 194 Abs. 2 StGB). Fiil, görevi sırasında ya da göreviyle ilgili olarak bir Amtsträger'e (Alman ceza hukuku anlamında kamu görevlisi) yöneliyorsa, üstünün şikâyeti üzerine de kovuşturulur (§ 194 Abs. 3 StGB); bir yasama organına veya başka bir siyasal kurula yönelen fiiller ancak onların izniyle kovuşturulur (§ 194 Abs. 4 StGB).

Süre kısadır. Şikâyet hakkı olup da şikâyetini üç ay içinde yapmayan kişi bakımından fiil kovuşturulmaz (§ 77b Abs. 1 Satz 1 StGB). Süre, hak sahibinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günün sona ermesiyle başlar (§ 77b Abs. 2 Satz 1 StGB). Barıştırma merciine bir Sühneversuch (barıştırma denemesi) yapılması istemi ulaşırsa süre, buna ilişkin belgenin düzenlenmesine kadar durur (§ 77b Abs. 5 StGB).

Şikâyet süresinden ayrılması gereken şey Verjährung'dur (zamanaşımı). Bu, gerçekleştirilen suç tanımının üst sınırına göre belirlenir (§ 78 Abs. 3 StGB). Üst sınırı bir yıl olan Beleidigung ve üble Nachrede'nin temel biçimi için bu süre üç yıldır (§ 78 Abs. 3 Nr. 5 StGB); fiil alenen, bir toplantıda ya da bir içeriğin yayılması yoluyla işlenirse ceza aralığı iki yıla kadar uzanır ve süre beş yıl olur (§ 78 Abs. 3 Nr. 4 StGB). Verleumdung'da her iki biçimde de beş yıldır. Verjährung'un başlaması, durması ve kesilmesi ayrıca düzenlenmiştir; ayrıntılar ceza hukukunda Verjährung rehberimizde yer alır.

Sohbette ya da bir yorumda Beleidigung cezalandırılır mı? Açıklamanın yeri cezai sorumlulukta bir şey değiştirmez, ama ceza aralığında değiştirir. § 185 StGB, Beleidigung alenen ya da bir içeriğin yayılması yoluyla işlenirse iki yıla kadar öngörür; § 186 ve § 187 StGB de buna karşılık gelen artırımlar içerir.

üble Nachrede ile Verleumdung arasındaki fark nedir? § 186 StGB'de, doğru olduğu ispatlanamayan onur kırıcı bir olgunun ileri sürülmesi veya yayılması yeterlidir. § 187 StGB ayrıca olgunun gerçek dışı olmasını ve failin bunun aksini bildiği hâlde hareket etmesini arar.

Beleidigung nedeniyle bir ihbar aldım. Açıklama yapmak zorunda mıyım? Hayır. Esas hakkında açıklama yapmak zorunda değilsiniz; bu konuda bilgilendirilmeniz gerekir (§ 136 Abs. 1 Satz 2 StPO). Açıklama işlerinde bağlam belirleyicidir ve bağlam dosyadan çıkar. Dosya incelenmeden verilen bir görüş, neye ilişkin olduğunu bilmeden çalışır.

Staatsanwaltschaft işlemi durdurdu ve Privatklage yolunu gösterdi. Bununla iş bitmiş midir? Zorunlu olarak değil. § 376 StPO yalnızca kamu davasını ilgilendirir. Zarar gören fiili § 374 Abs. 1 Nr. 2 StPO uyarınca kendisi kovuşturabilir; bundan önce § 380 Abs. 1 StPO uyarınca barıştırma denemesi yapılmalıdır. Böylece her iki taraf için kendi kuralları olan bir işlem başlar.