Ev araması: hangi haklara sahipsiniz ve süreç nasıl işler

Bir ev aramasının nasıl gelişeceği bu noktada belirlenir. Karar, görevlilere arama yapma yetkisi verir. Sizi aramaya yardım etmekle yükümlü kılmaz.

Esasa ilişkin açıklama yapmak zorunda değilsiniz. Sorgunun başında size hangi fiilin isnat edildiği bildirilir ve açıklama yapmakta ya da esasa ilişkin beyanda bulunmamakta serbest olduğunuz hatırlatılır (§ 136 Abs. 1 Satz 1 und 2 StPO). Bu, sorgu gibi görünmeyen, mutfak masasındaki sohbetler için de geçerlidir.

Bir Durchsuchungsbeschluss'tan (arama kararı) cihazların kilidini açma veya parola bildirme yükümlülüğü de doğmaz. § 95 Abs. 1 StPO'daki gösterme ve teslim etme yükümlülüğü, eşyayı elinde bulunduran kişiye yöneliktir; § 95 Abs. 2 Satz 1 StPO'daki zorlama araçları, § 95 Abs. 2 Satz 2 StPO uyarınca tanıklıktan çekinme hakkı olan kişilere karşı uygulanmaz. Hakkında suçlama yöneltilen kişinin kendi mahkûmiyetine etkin biçimde katılmaya zorlanması ise öngörülmemiştir.

Buna rağmen direnmek iyi bir fikir değildir. Arama, siz razı olsanız da olmasanız da yapılır. Sakin kalın, anlamadığınız hiçbir şeyi imzalamayın ve her şeyi not edin.

Delil olarak önem taşıyabilecek eşyalar muhafaza altına alınır veya el konularak korunur (§ 94 Abs. 1 StPO). Bunlar bir kişinin elinde bulunuyor ve rıza ile verilmiyorsa Beschlagnahme gerekir (§ 94 Abs. 2 StPO). El koymaya yalnızca mahkeme karar verebilir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Staatsanwaltschaft ve soruşturma görevlileri de karar verebilir (§ 98 Abs. 1 Satz 1 StPO).

Bu durumun uygulamadaki en önemli ayrımı buradadır. Eşyaları kendi rızasıyla veren kişi, el koyma kararını gereksiz kılar. Böylece § 98 Abs. 2 StPO uyarınca mahkeme kararı istemenin yöneleceği karar da ortadan kalkar. Bu nedenle hiçbir şeyi kendi rızanızla vermediğinizi ve el koymaya itiraz ettiğinizi açıkça söyleyin. İtiraz, eşyaların götürülmesini engellemez; size başvuru yolunu korur.

Belgelerin gözden geçirilmesi yetkisi Staatsanwaltschaft'a ve onun emriyle soruşturma görevlilerine aittir (§ 110 Abs. 1 StPO). Başka görevliler ancak sahibi izin verirse gözden geçirebilir; aksi hâlde belgeler mühürlü bir zarf içinde teslim edilir (§ 110 Abs. 2 StPO). Bu, elektronik veri taşıyıcıları için de aynı şekilde geçerlidir ve gözden geçirme, cihaz üzerinden erişilebildiği ve aksi hâlde verilerin kaybından endişe edildiği ölçüde mekân olarak ayrı veri taşıyıcılarına genişletilebilir (§ 110 Abs. 3 StPO). Belgeler gözden geçirilmek üzere götürülür veya veriler geçici olarak yedeklenirse, §§ 95a und 98 Abs. 2 StPO buna uygun olarak uygulanır (§ 110 Abs. 4 StPO).

Bu sırada, yürüyen işle ilgisi olmayan ama başka bir suça işaret eden eşyalar bulunursa, bunlara geçici olarak el konulur ve Staatsanwaltschaft'a bilgi verilir (§ 108 Abs. 1 StPO). Bu tür rastlantısal bulgular ikinci bir soruşturma başlatabilir.

Evet, ama arama sırasında değil, aramadan sonra. Hâkimin verdiği arama kararına karşı Beschwerde (üst mahkemeye başvuru) yoluna gidilebilir (§ 304 Abs. 1 StPO). El koymaya karşı ilgili kişi her zaman mahkeme kararı isteyebilir ve kendisine hakları bildirilir (§ 98 Abs. 2 Satz 2 und 5 StPO). Bir görevli mahkeme kararı olmadan el koymuşsa, üç gün içinde mahkemenin onayını istemelidir; bu, iki hâlde geçerlidir: El koyma sırasında ne ilgili kişi ne de yetişkin bir yakını hazır bulunmuşsa ya da açıkça itiraz edilmişse (§ 98 Abs. 2 Satz 1 StPO). Yani arama sırasında evde hiç bulunmayan kişinin, bu sunma yükümlülüğünün doğması için itiraz etmiş olması gerekmez.

Böyle bir istemin yerinde olup olmadığı ve hangi hedefle yapılacağı ancak dosyadan anlaşılır. Bu nedenle aramadan sonraki ilk adım Akteneinsicht'tir (dava dosyasının incelenmesi).