Mağaza hırsızlığında yakalandınız: hangi ceza söz konusu ve şimdi ne olur?

§ 242 Abs. 1 StGB (Abs., bir hükmün fıkrasını gösteren Almanca kısaltmadır), başkasına ait taşınır bir eşyayı, onu kendisine veya üçüncü bir kişiye hukuka aykırı biçimde mal etme kastıyla alan kişiyi kapsar. Mağaza hırsızlığında belirleyici an kasa değil, malın kendi çantasına veya ceketinin altına girdiği andır. Bu yüzden daha mağazanın içindeki bir müdahale bile tamamlanmış bir hırsızlığa yol açabilir.

Bunun yanında iki hüküm, nitelendirme bakımından önemlidir.

§ 248a StGB, değeri az olan eşyalarda hırsızlığın ve zilyetliği devralınan eşyayı mal etmenin yalnızca şikâyet üzerine kovuşturulacağını belirler. Kanun bunda bir avro tutarı saymaz. Değersizlik sınırının nerede olduğuna mahkemeler karar verir; burada kanundan çıkan güvenilir rakamlar yoktur. Uygulamada § 248a StGB şu anlama gelir: küçük değerlerde bir Strafantrag (kovuşturma için gereken şikâyet) ya da kovuşturmada özel bir kamu yararının kabulü gerekir. Şikâyette bulunulup bulunulmayacağına mağaza karar verir. Bu, kovuşturmanın bir koşuludur; yürüyen bir dosyayı sona erdirmenin bir yolu değildir: şikâyet yoksa ve Staatsanwaltschaft özel bir kamu yararı kabul etmiyorsa kovuşturmaya hiç başlanamaz.

§ 243 StGB, hırsızlığın özellikle ağır hâllerini üç aydan on yıla kadar bir ceza aralığıyla düzenler. Regelbeispiel'ler (kanunun tipik hâl olarak saydığı örnekler) arasında diğerlerinin yanında sürekli gelir sağlamak amacıyla hareket etme yer alır. Ancak § 243 Abs. 2 StGB, 1. fıkranın 2. cümlesinin 1 ile 6 arası numaralarındaki hâllerde, fiil değeri az bir eşyaya ilişkinse özellikle ağır bir hâlin dışlandığını açıkça belirtir. Daha da ağır basan § 244 StGB, altı aydan on yıla kadar ceza ile diğerlerinin yanında silahla hırsızlığı ve bir grup içinde işlenen hırsızlığı kapsar. Tipik bir mağaza hırsızlığında § 244 StGB rol oynamaz; örneğin biri yanında bıçak taşıyorsa veya birden çok kişi planlı biçimde birlikte hareket ediyorsa önem kazanır.

Bir eşyayı almayan, ama zaten eline geçmiş bir eşyayı hukuka aykırı biçimde kendisine mal eden kişi, üç yıla kadar hapis cezası veya para cezası ile § 246 StGB kapsamına, yani zilyetliği devralınan eşyayı mal etme suçuna girer.

Mağaza şikâyette bulunur, polis olayı tutanağa geçirir ve Staatsanwaltschaft'a iletir. Bundan sonra esas olarak üç yön vardır.

Soruşturma kamu davası açmak için yeterli sebep veriyorsa, Staatsanwaltschaft § 170 Abs. 1 StPO uyarınca bir iddianame ile davayı açar. Aksi hâlde § 170 Abs. 2 StPO uyarınca dosyayı kapatır ve şüpheli bu sıfatla ifadesi alınmışsa veya hakkında bir tutuklama kararı verilmişse onu bundan haberdar eder.

Bunların yanında uygunluk gerekçesine dayanan iki kapatma yolu vardır. § 153 Abs. 1 Satz 1 StPO uyarınca Staatsanwaltschaft, kanunun daha hafif suç kategorisine giren bir fiilde, kusur az olacaksa ve kovuşturmada kamu yararı bulunmuyorsa mahkemenin rızasıyla kovuşturmadan vazgeçebilir.

Aynı hükmün 2. cümlesi bu rızayı yeniden geri alır ve mağaza hırsızlığı bakımından daha önemli olan cümle budur: alt sınırı yükseltilmiş bir ceza ile tehdit edilmeyen ve fiilin doğurduğu sonuçların az olduğu bir suçta mahkemenin rızası gerekmez. § 242 StGB uyarınca hırsızlığın yükseltilmiş bir alt sınırı yoktur. Fiilin sonuçları da azsa, Staatsanwaltschaft tek başına karar verir. Bunun böyle olup olmadığını kendisi değerlendirir; hüküm bir hak doğurmaz.

§ 153a Abs. 1 StPO uyarınca Staatsanwaltschaft, mahkemenin ve şüphelinin rızasıyla dava açmaktan geçici olarak vazgeçebilir ve yükümlülükler koyabilir; örneğin kamu yararına çalışan bir kuruma ödeme yapılması veya kamu yararına hizmet görülmesi. Bunların yerine getirilmesi için yükümlülüğe göre en çok altı ay veya en çok bir yıl olan bir süre belirler. Şüpheli yükümlülükleri ve talimatları yerine getirirse, fiil artık bu suç kategorisi içinde kovuşturulamaz.

Bu kapatma yollarından biri üzerinde bir hak yoktur. Bir Staatsanwaltschaft'ın nasıl karar vereceği önceden taahhüt edilemez.

Mağazanın bir işlem bedeli veya yakalama primi için gönderdiği fatura bir ceza değildir. Bu, özel hukuktan doğan bir alacaktır ve ceza muhakemesinden ayrı ele alınır. Kanunda belirlenmiş bir götürü tutar yoktur; böyle bir alacağın haklı olup olmadığına ve tutarına uyuşmazlık hâlinde hukuk mahkemeleri karar verir. Yazı resmî bir kurum yazısına benziyor diye görmeden ödeme yapmayın ve ceza soruşturması sürerken, önceden görüşmeden bir alacağı kabul etmeyin.

Bir giriş yasağı da özel hukuka ilişkindir ve ceza muhakemesinin sonucundan bağımsız olarak konulabilir.

İşvereniniz süren bir soruşturmadan kendiliğinden haberdar olmaz. Özel bildirim ve güvenilirlik yükümlülükleri bulunan belirli meslekler bakımından ve fiilin iş ilişkisiyle bağlantısı olduğu hâllerde durum başkadır. Perakende sektöründe çalışıyorsanız veya resmî bir izne ihtiyacınız varsa, bu noktayı erken dile getirin.