HANSESTRAFRECHT
7/24 acil hat
Yüksek pencereli sessiz bir adliye koridorunda boş ahşap sıra.

Duruşma

Tanık olarak çağrıldınız: ne zaman gelmek zorundasınız ve Zeugenbeistand ne zaman yardımcı olur

Yazan
Rechtsanwältin Virginia Elisabeth von Burgsdorff
Yayımlanma
Son güncelleme
Konular
Duruşma
10 dakikalık okuma
10 dakikalık okuma

Gelmek zorunda olup olmadığınız, sizi kimin çağırdığına bağlıdır. Hâkim önünde gelme yükümlülüğü § 48 Abs. 1 StPO uyarınca, Staatsanwaltschaft (savcılık) önünde § 161a Abs. 1 StPO uyarınca vardır; Staatsanwaltschaft'ın soruşturma görevlileri önünde ise § 163 Abs. 3 StPO uyarınca ancak çağrının temelinde Staatsanwaltschaft'ın bir görevlendirmesi varsa vardır. İfade vermek zorunda olup olmadığınız bundan ayrı bir sorudur: § 48 Abs. 1 Satz 2 StPO ifade verme yükümlülüğünü, kanunda tanınmış bir istisnanın bulunmamasına bağlar; böyle istisnaları §§ 52, 53 ve 55 StPO içerir. Avukat sıfatıyla bir Zeugenbeistand (tanığa eşlik eden avukat) her aşamada mümkündür, çünkü § 68b Abs. 1 StPO uyarınca tanıklar böyle bir destekten yararlanabilir.

Bu metin yükümlülükleri ve hakları anlatır. Kimseye ne söylemesi gerektiğini söylemez ve bir ifadeden kaçınmanın yollarını göstermez.

01

Sizi kimin çağırdığı, gelme yükümlülüğünü belirler

Üç çağrı yazısı birbirine benzer görünür ve farklı sonuç doğurur.

Mahkeme. § 48 Abs. 1 Satz 1 StPO uyarınca tanıklar, ifadelerinin alınması için belirlenen günde hâkim önünde hazır bulunmakla yükümlüdür. Çağrı, § 48 Abs. 2 StPO uyarınca tanığın menfaatine hizmet eden hükümlere, tanığa destek imkânlarına ve gelmemenin kanuni sonuçlarına dikkat çekilerek yapılır.

Staatsanwaltschaft. § 161a Abs. 1 Satz 1 StPO uyarınca tanıklar, çağrı üzerine Staatsanwaltschaft önünde hazır bulunmak ve esas hakkında ifade vermekle yükümlüdür. Yeminli ifade alma hâkime saklıdır.

Polis. En kolay yanlış aktarılan nokta buradadır. § 163 Abs. 3 Satz 1 StPO tanıkları, çağrının temelinde Staatsanwaltschaft'ın bir görevlendirmesi varsa, Staatsanwaltschaft'ın soruşturma görevlileri önünde hazır bulunmak ve esas hakkında ifade vermekle yükümlü kılar. Polise hiçbir zaman gitmek gerekmediği yolundaki toptan bilgi, yürürlükteki metni yansıtmaz. Koşulların bulunup bulunmadığı ancak somut çağrı yazısına bakılarak değerlendirilebilir.

02

Gelmezseniz ne olur?

§ 51 Abs. 1 StPO, usulüne uygun çağrılmış olup gelmeyen tanık bakımından sonuçları düzenler: gelmemenin yol açtığı giderler kendisine yüklenir, aynı zamanda bir Ordnungsgeld (yaptırım olarak verilen para) ve bu tahsil edilemezse Ordnungshaft (bu para tahsil edilemediğinde uygulanan özgürlükten yoksun bırakma) belirlenir. Zorla getirme de caizdir. Gelmeme zamanında ve yeterince mazur gösterilirse bu sonuçlar uygulanmaz (§ 51 Abs. 2 StPO). § 161a Abs. 2 StPO uyarınca bu tedbirlere başvurma yetkisi Staatsanwaltschaft'a da aittir; özgürlükten yoksun bırakmanın belirlenmesi mahkemeye saklıdır.

Gelip de kanuni bir sebep olmaksızın tanıklıktan kaçınan kişi, § 70 Abs. 1 StPO uyarınca bunun yol açtığı giderleri taşır ve bir yaptırımla karşılaşmayı hesaba katmalıdır. § 70 Abs. 2 StPO uyarınca tanıklığı sağlamak için özgürlükten yoksun bırakma emredilebilir; ancak yargılamanın o derecede sona ermesini ve altı ayı aşamaz.

03

Ne zaman tanıklıktan kaçınabilirsiniz?

§ 52 Abs. 1 StPO, Beschuldigter'in (hakkında soruşturma yürütülen kişi) belirli yakınlarına tanıklıktan kaçınma yetkisi verir: nişanlısına, evliliğin sona ermesinden sonra da eşine, hayat ortaklığının sona ermesinden sonra da hayat ortağına ve Beschuldigter ile üstsoy veya altsoy hısımlığı ya da bu yönde sıhrî hısımlığı bulunan, yansoy hısımlığı üçüncü dereceye kadar veya sıhrî hısımlığı ikinci dereceye kadar bulunan ya da bulunmuş olan kişilere. § 52 Abs. 3 StPO uyarınca bu konuda her ifade almadan önce bilgi verilmelidir; bir kez açıklanan feragat, ifade sırasında da geri alınabilir.

§ 53 Abs. 1 StPO, meslek sırrını taşıyanlara kendi başına bir hak tanır; diğerlerinin yanında din görevlilerine, savunma avukatlarına, avukatlara, hekimlere ve psikoterapistlere, bu sıfatlarıyla kendilerine emanet edilmiş ya da öğrenmiş oldukları şeyler bakımından. § 53 Abs. 2 Satz 1 StPO uyarınca bu hak, bu grupların bir bölümü sır saklama yükümlülüğünden çözüldüğünde ortadan kalkar. § 53a Abs. 1 StPO korumayı yardımcı olarak çalışan kişilere de yayar; kullanılmasına kural olarak meslek sırrını taşıyanlar karar verir.

04

Belirli soruları yanıtlamama hakkı: işin sıkıştığı yer

§ 55 Abs. 1 StPO her tanığa, yanıtlanması kendisini ya da § 52 Abs. 1 StPO'da belirtilen yakınlarından birini bir suç veya bir Ordnungswidrigkeit (idari para cezası gerektiren kabahat) nedeniyle kovuşturulma tehlikesine sokacak sorulara yanıt vermekten kaçınma hakkı verir. Bu konuda § 55 Abs. 2 StPO uyarınca bilgi verilmelidir.

Burası tanık rolü ile Beschuldigter rolü arasındaki kesişme noktasıdır. Tanık olarak çağrılan kişi, kendi açıklamalarıyla hakkında soruşturma yürütülen bir duruma düşebilir. Bu hak, ifadenin tamamı için toptan değil, sorulara bağlı olarak vardır. Yeterli olup olmadığı ve nereye kadar taşıdığı, önceden yapılması gereken bir değerlendirmedir; ifade odasında değil.

05

Bir Zeugenbeistand ne zaman yardımcı olur?

§ 68b Abs. 1 Satz 1 und 2 StPO uyarınca tanıklar bir avukatın desteğinden yararlanabilir; ifade almaya gelen avukata hazır bulunma izni verilir. § 68b Abs. 1 Satz 3 und 4 StPO, desteğin ifade almadan dışlanabileceği hâlleri sayar; örneğin belirli olgular, avukatın incelenen fiile katıldığı ya da yalnızca tanığın menfaatlerine bağlı görünmediği kabulünü haklı kılıyorsa.

§ 68b Abs. 2 Satz 1 StPO uyarınca, ifadesi alınırken yanında avukat bulunmayan ve korunmaya değer menfaatleri başka bir yolla karşılanamayan tanığa, yetkilerini ifadesi sırasında kendisi kullanamayacağını gösteren özel durumlar varsa, ifade süresince böyle bir avukat görevlendirilir. Soruşturma aşamasında bu konuda § 163 Abs. 4 Satz 1 Nr. 3 StPO uyarınca Staatsanwaltschaft karar verir.

Zeugenbeistand bir savunma değildir, çünkü tanık hakkında suçlama yöneltilmiş değildir. Savunmanın sahip olduğu gibi bir Akteneinsicht (dava dosyasının incelenmesi) hakkı yoktur. Özel kişiler için bir avukat, haklı bir menfaati olduğunu ortaya koyduğu ölçüde § 475 Abs. 1 StPO uyarınca dosyadan bilgi alabilir; § 475 Abs. 2 StPO'nun koşulları altında dosya incelemesine izin verilebilir.

06

İfade alma nasıl işler

İfade alma, § 68 Abs. 1 Satz 1 StPO uyarınca ad, soyad, doğumdaki soyad, yaş, meslek ve tam adrese ilişkin sorularla başlar. Tam adresin bildirilmesiyle hukuki değerlerin tehlikeye düşeceği yolunda haklı bir endişe sebebi varsa, § 68 Abs. 2 StPO uyarınca çağrı yapılabilecek başka bir adres yeterli sayılmalıdır; § 68 Abs. 3 StPO daha dar koşullar altında daha ileri sınırlamalara izin verir. § 68a Abs. 1 StPO uyarınca onur kırıcı olabilecek ya da kişisel yaşam alanına ilişkin olgulara dair sorular, ancak kaçınılmazsa sorulmalıdır. § 58 Abs. 1 StPO uyarınca tanıklar tek tek ve sonradan dinlenecek tanıkların yokluğunda dinlenir.

İfade alınmadan önce tanıklar § 57 StPO uyarınca doğruyu söylemeye çağrılır ve doğru olmayan ya da eksik bir ifadenin ceza hukuku bakımından sonuçları hakkında bilgilendirilir. Yemin ettirme, § 59 Abs. 1 StPO uyarınca yalnızca mahkeme bunu ifadenin belirleyici önemi nedeniyle ya da doğru bir ifade elde etmek için gerekli görüyorsa yapılır; § 60 StPO yemin ettirmekten kaçınılması gereken iki hâli sayar. Mahkeme önünde ya da yeminli ifade almaya yetkili başka bir merci önünde yeminsiz yalan ifade, § 153 StGB uyarınca üç aydan beş yıla kadar hapis cezası tehdidi altındadır; Meineid (yemin ederek yalan söyleme) ise § 154 Abs. 1 StGB uyarınca bir yıldan az olmamak üzere hapis cezası, daha hafif hâllerde Absatz 2 uyarınca altı aydan beş yıla kadar hapis cezası tehdidi altındadır.

07

Kaybettiğiniz günün karşılığını geri alır mısınız?

Tazminat, Justizvergütungs- und -entschädigungsgesetz'e (yargı alanında ücret ve tazminat kanunu) göre belirlenir. § 19 Abs. 1 JVEG diğerlerinin yanında yol giderlerinin karşılanmasını, zaman kaybı için tazminatı, ev işlerinin yürütülmesindeki olumsuzluklar için tazminatı ve kazanç kaybı için tazminatı sayar. Zaman kaybı tazminatı § 20 JVEG uyarınca saat başına 4 avro, ev işlerinin yürütülmesindeki olumsuzluklar için tazminat § 21 JVEG uyarınca saat başına 17 avro, kazanç kaybı tazminatı § 22 JVEG uyarınca saat başına en çok 25 avrodur. Bu tazminat § 19 Abs. 2 Satz 3 JVEG uyarınca günde on saatten fazlası için verilmez.

Süre önemlidir: § 2 Abs. 1 Satz 1 JVEG uyarınca hak, kişiyi çağıran merci nezdinde üç ay içinde ileri sürülmezse sona erer. Süre ve başlangıcı hakkında bilgi verilmelidir. § 1 Abs. 3 JVEG uyarınca polisin, Staatsanwaltschaft'ın görevlendirmesiyle ya da önceden onayıyla çağrıda bulunması, Staatsanwaltschaft tarafından çağrılmakla aynı sayılır.

08

Aynı zamanda zarar gören iseniz

Fiil nedeniyle zarar gören ve tanık olarak ifade verecek olan kişinin başka imkânları vardır. § 406g Abs. 1 StPO uyarınca zarar görenler bir psikososyal süreç refakatçisinin desteğinden yararlanabilir; bu kişi ifadelerde ve Hauptverhandlung (mahkeme önündeki asıl duruşma) sırasında hazır bulunabilir. Zarar gören adına bir avukat, haklı bir menfaati olduğunu ortaya koyduğu ölçüde § 406e Abs. 1 Satz 1 StPO uyarınca dosyayı inceleyebilir. § 406e Abs. 2 Satz 1 StPO uyarınca, Beschuldigter'in veya başka kişilerin üstün gelen ve korunmaya değer menfaatleri engel olduğu ölçüde inceleme reddedilmelidir.

Sık sorulan sorular

Tanık olarak çağrılırsam polise gitmek zorunda mıyım?

§ 163 Abs. 3 Satz 1 StPO uyarınca, çağrının temelinde Staatsanwaltschaft'ın bir görevlendirmesi varsa, Staatsanwaltschaft'ın soruşturma görevlileri karşısında hazır bulunma ve esas hakkında ifade verme yükümlülüğü vardır. Durumun böyle olup olmadığı çağrı yazısından anlaşılır ve önceden açıklığa kavuşturulabilir.

Evet. § 68b Abs. 1 Satz 1 und 2 StPO tanıkların bir avukatın desteğinden yararlanmasına izin verir ve gelen avukata hazır bulunma imkânı tanır. § 68b Abs. 2 StPO'nun koşulları altında bir görevlendirme de söz konusu olabilir.

O zaman § 55 Abs. 1 StPO devreye girer. Yanıtlanması sizi ya da § 52 Abs. 1 StPO anlamında bir yakınınızı bir suç veya bir Ordnungswidrigkeit nedeniyle kovuşturulma tehlikesine sokacak sorulara yanıt vermekten kaçınabilirsiniz. Bu hak konusunda § 55 Abs. 2 StPO uyarınca bilgi verilmelidir.

İfade alma § 68 Abs. 1 StPO uyarınca kişiye ilişkin bilgilerle başlar. Bir tehlike konusunda haklı bir endişe sebebi varsa, § 68 Abs. 2 StPO uyarınca çağrı yapılabilecek başka bir adres yeterli sayılmalıdır; § 68 Abs. 3 StPO daha dar koşullar altında daha ileri sınırlamalara izin verir.

Bu açıklamalar Alman ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi verir ve somut olaydaki danışmanlığın yerini tutmaz. 10 Ağustos 2026 tarihinde denetlenmiş kanun metinlerinin durumunu yansıtır.

Tanık rolünün Beschuldigter rolünden nasıl ayrıldığını ve bir tanık ifadesinden bir soruşturma doğduğunda neyin geçerli olduğunu genel ceza hukuku sayfamızda anlatıyoruz. Fiil nedeniyle zarar gören kişi, zarar görenin haklarını Nebenklage und Strafanzeige sayfamızda bulur (sayfa Almancadır).

Dosyanız hakkında görüşmek isterseniz büroya telefonla veya e-posta ile ulaşabilirsiniz.

İletişim
Anılan hükümler

Yazıda anılan hükümler, resmî Almanca metne bağlantısıyla birlikte.