Davet, hediye, danışmanlık ücreti: Vorteilsannahme ve Bestechlichkeit nerede başlar

§§ 331 ff. StGB yalnızca belirli bir kişi çevresi bakımından geçerlidir. § 11 Abs. 1 Nr. 2 StGB Amtsträger olarak, Alman hukukuna göre memur ya da hâkim olan, başka bir kamu hukuku görev ilişkisi içinde bulunan veya başka bir biçimde bir makam nezdinde ya da başka bir yer nezdinde veya onların görevlendirmesiyle kamu idaresine ilişkin görevleri yerine getirmekle görevlendirilmiş kişiyi tanımlar; hem de görevin yerine getirilmesi için seçilen örgütlenme biçimine bakılmaksızın.

Son yan cümle zor olanıdır. Bu, hukuki biçimin tek başına hiçbir şeyi belirlemediği anlamına gelir. Bir belediye şirketinin çalışanının, kamu eliyle işletilen bir hastanenin hekiminin ya da kamu görevi kendisine devredilmiş bir özel kişinin Amtsträger olup olmadığı, göreve ve kuruma bağlılığa bakılarak yanıtlanan, somut olaya ilişkin bir sorudur. Burada basitleştiren kişi, somut olayın taşımadığı bir sonuca varır.

Bunun yanında § 11 Abs. 1 Nr. 2a StGB Avrupa Amtsträger'ini, Nr. 3 hâkimi ve Nr. 4 kamu hizmeti için özel olarak yükümlü kılınmış kişiyi, yani Amtsträger olmaksızın bir makam nezdinde veya benzer bir yer nezdinde çalışan ve bir kanuna dayanılarak şeklen yükümlü kılınmış kişiyi sayar.

Alan değil veren kişi, §§ 333 ve 334 StGB'de kendini bulur. § 333 Abs. 1 StGB Vorteilsgewährung'u, yani görevin ifası için bir menfaatin önerilmesini, vaat edilmesini veya sağlanmasını üç yıla kadar hapis cezası veya para cezası ile cezalandırır. § 334 Abs. 1 Satz 1 StGB Bestechung'u, yani görev yükümlülüğüne aykırı bir işlemin karşılığı olarak yapılan sağlamayı üç aydan beş yıla kadar hapis cezası, daha hafif hâllerde Satz 2 uyarınca iki yıla kadar hapis cezası veya para cezası ile karşılar.

Her iki hüküm de izin üzerinden bir istisna tanır. § 331 Abs. 3 StGB uyarınca fiil, fail kendisinin istemediği bir menfaati vaat ettirir veya kabul ederse ve yetkili makam yetkileri çerçevesinde ya kabulü önceden onaylamışsa ya da fail gecikmeksizin bu makama bildirimde bulunmuş ve makam kabulü onaylamışsa, Absatz 1 uyarınca cezalandırılmaz. § 333 Abs. 3 StGB, sağlayan kişi bakımından buna karşılık gelen düzenlemeyi içerir. Bu istisna, metne göre yalnızca Vorteilsannahme ve Vorteilsgewährung bakımından geçerlidir, Bestechlichkeit ve Bestechung bakımından değil.

Özel ekonomik ilişkilerde § 299 StGB devreye girer. Absatz 1, bir işletmenin çalışanını ya da görevlendirdiği kişiyi, ticari ilişkilerde bir menfaat istediğinde, kendisine vaat ettirdiğinde veya kabul ettiğinde iki türde kapsar: Nummer 1 uyarınca, mal veya hizmet alımında bir başkasını rekabette dürüst olmayan biçimde kayırmasının karşılığı olarak; Nummer 2 uyarınca, işletmenin rızası olmaksızın, mal veya hizmet alımında bir işlemi yapmasının ya da yapmamasının ve bununla işletmeye karşı yükümlülüklerini ihlal etmesinin karşılığı olarak. Absatz 2, aynanın öteki yüzü olarak veren tarafı kapsar. Ceza aralığı üç yıla kadar hapis cezası veya para cezasıdır.

§ 300 Satz 1 StGB, §§ 299, 299a ve 299b StGB uyarınca özellikle ağır hâllerde üç aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörür; Satz 2 örnek hâl olarak büyük ölçekli menfaati ve meslek edinerek ya da örgüt hâlinde hareket etmeyi sayar. § 301 Abs. 1 StGB, § 299 StGB uyarınca fiilin yalnızca şikâyet üzerine kovuşturulacağını belirler; meğerki ceza kovuşturma makamı özel kamu yararı nedeniyle resen harekete geçmeyi gerekli görsün. Hüküm yalnızca § 299 StGB'yi anar.

Menfaat kendiliğinden alanda kalmaz. § 73 Abs. 1 StGB uyarınca mahkeme, failin ya da suça katılanın hukuka aykırı bir fiil yoluyla ya da onun için elde ettiği şeyin müsaderesine karar verir; Absatz 2 uyarınca bu, elde edilen semereler bakımından da geçerlidir. Güvence için § 111e Abs. 1 StPO uyarınca taşınır ve taşınmaz malvarlığı üzerinde bir Vermögensarrest (sonradan verilecek müsadere kararının infazını güvence altına alan malvarlığı tedbiri) emredilebilir.

İşletmeler bakımından buna § 30 Abs. 1 OWiG eklenir. Bir yönetici kişi, işletmenin yükümlülüklerinin ihlal edildiği ya da işletmenin zenginleştiği veya zenginleşecek olduğu bir suç işlemişse, işletmeye karşı bir Geldbuße (ceza yaptırımlarının dışında kalan idari para cezası) belirlenebilir. Bu, § 30 Abs. 2 OWiG uyarınca kasıtlı bir suçta on milyon avroya kadar, taksirli bir suçta beş milyon avroya kadardır. § 130 Abs. 1 OWiG ayrıca gerekli denetim tedbirlerinin alınmamasını kapsar; § 130 Abs. 3 Satz 1 OWiG uyarınca yükümlülük ihlali ceza tehdidi altındaysa, Ordnungswidrigkeit (idari para cezası gerektiren kabahat) bir milyon avroya kadar Geldbuße ile karşılanabilir.

Bir mahkûmiyetin memurluk, görev veya meslek hukuku bakımından sonuçlarına ceza mahkemesi karar vermez. Bunun için kendi işlemleri, kendi mercileri ve kendi ölçütleri vardır. Böyle bir merciin nasıl karar vereceği, ceza yargılamasının içinden öngörülemez.