Nebenklage ve Opferanwalt: ceza yargılamasında mağdur olarak hangi haklara sahipsiniz?

§ 395 StPO bu hâlleri sayar. Diğerlerinin yanında; cinsel özerkliğe karşı suçlar, teşebbüs hâlinde kalan öldürme suçları, yaralama suçları, insan ticareti ve ısrarlı takip gibi kişi özgürlüğüne karşı suçlar ile Gewaltschutzgesetz'in (şiddetten korunma kanunu) § 4'üne aykırılıklar nedeniyle zarar gören kişi katılabilir (§ 395 Abs. 1 StPO). Öldürülen bir kişinin yakınları da katılabilir (§ 395 Abs. 2 StPO).

Bunun yanında bir tamamlayıcı hâl vardır ve bunun listesi açıktır. § 395 Abs. 3 StPO uyarınca, başka bir hukuka aykırı fiil nedeniyle zarar gören kişi, menfaatlerinin korunması için özel sebeplerle gerekli görünüyorsa katılabilir. Kanun örnek olarak §§ 185 bis 189 StGB'deki hakaret suçlarını, § 229 StGB uyarınca taksirle yaralamayı, § 244 Abs. 1 Nr. 3 und Abs. 4 StGB uyarınca hırsızlığı ve §§ 249 bis 255 ile § 316a StGB uyarınca yağma ile yağma niteliğinde tehdidi sayar; „insbesondere" (özellikle) sözcüğü sayımın sınırlayıcı olmadığını gösterir. Hüküm, özel sebep olarak fiilin ağır sonuçlarını öne çıkarır. Bu hâllerde uygulamada asıl önemli olan bağlantı noktası budur. Bunun bulunup bulunmadığına mahkeme karar verir.

Katılma, yargılamanın her aşamasında, hüküm verildikten sonra bir kanun yoluna başvurmak için de mümkündür (§ 395 Abs. 4 StPO).

Nebenkläger, tanık olarak dinlenecek olsa bile Hauptverhandlung'da (mahkeme önündeki asıl duruşma) hazır bulunmaya yetkilidir ve duruşmaya çağrılır (§ 397 Abs. 1 StPO). Orada kendi hakları vardır; bunların arasında hâkimleri ve bilirkişileri reddetme hakkı, soru sorma hakkı ve delil talebinde bulunma hakkı yer alır. Bir avukattan yararlanabilir veya kendisini avukat aracılığıyla temsil ettirebilir (§ 397 Abs. 2 StPO). Almanca bilmeyen kişi, haklarını kullanabilmesi için gerekli olduğu ölçüde, talebi üzerine yazılı belgelerin çevirisini alır (§ 397 Abs. 3 StPO). Bu çevirinin kapsamı, orada atıf yapılan § 187 Abs. 2 GVG'ye göre belirlenir; buna göre koşullara bağlı olarak kısmi bir yazılı çeviri ya da sözlü bir çeviri bile yeterli olabilir.

Uygulamada dosya inceleme önemlidir. Zarar gören adına bir avukat, haklı bir menfaati olduğunu ortaya koyduğu ölçüde dosyaları inceleyebilir ve resmî olarak saklanan delilleri görebilir (§ 406e Abs. 1 StPO). Kanun bunda iki basamak ayırır. Şüphelinin veya başka kişilerin üstün gelen ve korunmaya değer menfaatleri buna engel olduğu ölçüde inceleme reddedilmek zorundadır (§ 406e Abs. 2 Satz 1 StPO); bu konuda takdir yetkisi yoktur. Bunun dışında, başka bir ceza yargılamasında da olsa soruşturmanın amacı tehlikeye düşmüş görünüyorsa (§ 406e Abs. 2 Satz 2 StPO) ve inceleme yargılamayı önemli ölçüde geciktirecekse (§ 406e Abs. 2 Satz 3 StPO) inceleme reddedilebilir. Soruşturma aşamasında Staatsanwaltschaft, aksi hâlde işe bakan mahkemenin başkanı karar verir (§ 406e Abs. 5 StPO).

Bundan bağımsız olarak, talebiniz üzerine yargılamanın durumu hakkında bilgilendirilebilirsiniz; örneğin dosyanın kapatılması, Hauptverhandlung'un yeri ve zamanı ve mahkeme sürecinin sonucu hakkında (§ 406d Abs. 1 StPO). Talep üzerine, hükümlüye bir temas yasağı konulup konulmadığı ya da özgürlüğü kısıtlayan tedbirlerin emredilip emredilmediği veya sona erdirilip erdirilmediği de bildirilir; bunun için § 406d Abs. 2 StPO'da sayılan koşullar geçerlidir.

Bu, avukat desteğinden başka bir şeydir ve onun yerine geçmez. Zarar görenler bir psikososyal süreç refakatçisinin desteğinden yararlanabilir; bu kişi, zarar görenin ifadelerinde ve Hauptverhandlung sırasında onunla birlikte hazır bulunabilir (§ 406g Abs. 1 StPO). Refakat hukuki danışmanlık değil, yargılama çevresinde destek ve bilgilendirmedir. § 406g Abs. 3 StPO'nun koşulları altında bir süreç refakatçisi görevlendirilirse, bu görevlendirme zarar gören için ücretsizdir.

Evet, bu Adhäsionsverfahren'dir (ceza yargılaması içinde tazminat talebinin görülmesi). Zarar gören veya mirasçısı, suçtan doğan ve genel mahkemelerin görev alanına giren, başka bir yerde derdest olmayan malvarlığına ilişkin bir talebi ceza yargılamasında ileri sürebilir; Amtsgericht (asliye derecesindeki ilk derece mahkemesi) önünde uyuşmazlık konusunun değerine bakılmaksızın (§ 403 StPO).

Buna iki sınırlama eşlik eder. Mahkeme, sanık suçlu bulunursa talep hakkında hükümde karar verir ve bunda talebin dayanağıyla ya da bir kısmıyla yetinebilir. Talep kabul edilemezse veya dayanaksız göründüğü ölçüde karar vermekten kaçınır; bunun dışında yalnızca, talep ceza yargılamasında sonuçlandırılmaya elverişli değilse, özellikle daha ileri bir inceleme yargılamayı önemli ölçüde geciktirecekse karar vermekten kaçınabilir (§ 406 Abs. 1 StPO). Burada „ölçüde" sözcüğü önemlidir: yalnızca kısmen karar vermekten kaçınma da mümkündür. Manevi tazminatın tutarı hakkında önceden bir şey söylenemez; buna somut olayda yalnızca mahkeme karar verir.

Bu soru ceza yargılamasına değil, sosyal hukuka aittir. 1 Ocak 2024'ten bu yana sosyal tazminat, Sosyal Kanun Kitabı'nın On Dördüncü Kitabı'na göre belirlenir. Bu düzen, devlet topluluğunun özel bir sorumluluk taşıdığı bir olay nedeniyle sağlıkta meydana gelen bir zarar hâlinde devreye girer; şiddet suçları da bunlara dâhildir (§ 1 SGB XIV). Bundan önceki döneme ait zararlar için § 138 SGB XIV, önceki Opferentschädigungsgesetz'in (mağdurların tazmini kanunu) koşullarına bağlanan bir geçiş düzenlemesi içerir. Başvuru, ceza yargılamasının nasıl sonuçlandığından bağımsız olarak yürür.